Chuyển đổi số đang làm thay đổi nhiều lĩnh vực trong y tế, từ quản lý hồ sơ bệnh án, hỗ trợ chẩn đoán đến theo dõi quá trình điều trị. Trong đó, dược lâm sàng cũng bước vào giai đoạn phát triển mới khi công nghệ thông tin ngày càng được ứng dụng sâu trong quản lý và sử dụng thuốc.
Đó là một trong những nội dung được nhiều chuyên gia trao đổi tại hội thảo về các giải pháp nâng cao sử dụng thuốc an toàn, hợp lý và hiệu quả trong bối cảnh chuyển đổi số. Những nội dung liên quan đến bệnh án điện tử, hệ thống cảnh báo kê đơn, giám sát chỉ số sử dụng thuốc và mô hình bệnh viện thông minh cho thấy vai trò của dược sĩ đang dần mở rộng, không chỉ dừng ở công tác cấp phát thuốc mà còn tham gia trực tiếp vào quá trình tối ưu hóa điều trị.
Theo các chuyên gia, việc tích hợp công nghệ vào quản lý dược giúp phát hiện sớm những đơn thuốc có nguy cơ trùng hoạt chất, tương tác thuốc, sai liều hoặc chưa phù hợp với hướng dẫn điều trị. Đây được xem là một bước tiến quan trọng nhằm giảm thiểu sai sót trong thực hành lâm sàng và nâng cao chất lượng chăm sóc người bệnh.
Tuy nhiên, công nghệ chỉ là công cụ hỗ trợ. Để việc sử dụng thuốc thực sự an toàn và hiệu quả, yếu tố quyết định vẫn là chuyên môn của đội ngũ nhân viên y tế và sự phối hợp giữa bác sĩ, điều dưỡng, dược sĩ cùng người bệnh.
Tại hội thảo, PGS. Nguyễn Thành Hải đã có những chia sẻ bổ ích, hiệu quả nhằm cải thiện và nâng cao thêm kỹ năng sử dụng thuốc an toàn, hợp lý. Các học viên cũng đã tham gia trao đổi, thảo luận về nội dung liên quan đến công tác dược trong quá trình triển khai, áp dụng bệnh án điện tử tại các cơ sở y tế và những thuận lợi, khó khăn biện pháp khắc phục trong việc sử dụng, kê khai đơn thuốc.
Hội thảo tập trung thảo luận các giải pháp nâng cao sử dụng thuốc an toàn, hợp lý và hiệu quả trong thực hành lâm sàng.
“Kết thúc phần lý thuyết, các y bác sĩ được thực hành hướng dẫn trên phần mềm nền tảng bệnh án điện tử cùng với sự trợ giúp của bộ phận công nghệ thông tin”, PGS. Nguyễn Thành Hải thông tin.
Trao đổi riêng về chủ đề này, dược sĩ Tùng Pharma cho rằng sự phát triển của dược lâm sàng trong những năm gần đây không chỉ đến từ tiến bộ công nghệ mà còn xuất phát từ sự thay đổi trong tư duy điều trị.
"Trước đây, nhiều người nghĩ dược sĩ chủ yếu làm việc với thuốc. Hiện nay, dược sĩ làm việc nhiều hơn với người bệnh và với cả đội ngũ điều trị. Thuốc vẫn là trung tâm chuyên môn, nhưng mục tiêu cuối cùng là cải thiện kết quả điều trị cho từng bệnh nhân", Tùng Pharma tư vấn.
Theo anh, tại nhiều cơ sở y tế, dược sĩ lâm sàng đã tham gia vào quá trình rà soát y lệnh, đánh giá tính phù hợp của thuốc, theo dõi phản ứng có hại và phối hợp với bác sĩ khi cần điều chỉnh phác đồ. Đây là xu hướng đã được áp dụng rộng rãi tại nhiều quốc gia và đang từng bước được phát triển tại Việt Nam.
Tùng Pharma cho rằng dược sĩ ngày càng giữ vai trò quan trọng trong tối ưu hóa điều trị và tư vấn sử dụng thuốc an toàn.
Một trong những thay đổi đáng chú ý, theo Tùng Pharma, là việc sử dụng dữ liệu để hỗ trợ quyết định chuyên môn. "Khi bệnh án điện tử được triển khai đồng bộ, dược sĩ có điều kiện theo dõi lịch sử sử dụng thuốc, tiền sử dị ứng, chức năng gan, thận hay các chỉ số xét nghiệm của người bệnh nhanh hơn. Điều này giúp việc đánh giá tính phù hợp của thuốc chính xác và kịp thời hơn", Tùng Pharma cho biết.
Tuy vậy, anh cho rằng không nên kỳ vọng công nghệ có thể thay thế hoàn toàn con người. "Hệ thống cảnh báo có thể phát hiện một tương tác thuốc, nhưng không phải tương tác nào cũng bắt buộc phải ngừng điều trị. Người dược sĩ vẫn cần đánh giá lợi ích, nguy cơ và bối cảnh lâm sàng của từng bệnh nhân trước khi đưa ra khuyến nghị", anh nói
Theo Tùng Pharma, một thực tế khác cũng cần được quan tâm là khoảng cách giữa kiến thức chuyên môn và hiểu biết của người bệnh. Anh cho biết nhiều bệnh nhân vẫn có thói quen tự mua thuốc theo lời giới thiệu trên mạng, sử dụng lại đơn thuốc cũ hoặc ngừng thuốc ngay khi triệu chứng thuyên giảm. Những hành vi này có thể làm giảm hiệu quả điều trị, tăng nguy cơ phản ứng bất lợi hoặc góp phần thúc đẩy tình trạng kháng kháng sinh.
Các chuyên gia chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuốc và hỗ trợ kê đơn tại bệnh viện.
"Không ít người tìm kiếm thông tin sức khỏe trên Internet trước khi hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ. Điều đó không sai, nhưng vấn đề là họ rất khó phân biệt đâu là thông tin có cơ sở khoa học, đâu chỉ là kinh nghiệm cá nhân", Tùng Pharma nói.
Theo anh, đây là lý do người làm dược cần chủ động hơn trong hoạt động truyền thông sức khỏe."Truyền thông y tế không phải để thay thế việc khám bệnh, mà để giúp người dân hiểu đúng những nguyên tắc cơ bản trong sử dụng thuốc. Khi người bệnh có kiến thức nền tốt hơn, việc điều trị cũng thuận lợi hơn", anh nhận định.
Tùng Pharma cho rằng nội dung truyền thông về thuốc cần được trình bày bằng ngôn ngữ đơn giản, dễ tiếp cận nhưng vẫn bảo đảm tính chính xác. Thay vì chỉ tập trung vào tên thuốc hoặc hoạt chất, người dân cần được giải thích vì sao phải dùng thuốc đúng liều, đúng thời điểm và đúng thời gian điều trị.
Anh cũng đánh giá cao xu hướng tăng cường đào tạo dược lâm sàng trong các cơ sở y tế. Theo anh, bên cạnh chuyên môn, kỹ năng giao tiếp ngày càng trở thành yêu cầu quan trọng đối với dược sĩ.
"Một lời tư vấn ngắn nhưng rõ ràng đôi khi giúp người bệnh tránh được nhiều sai sót trong quá trình sử dụng thuốc. Đó cũng là một phần giá trị của người làm dược”, Tùng Pharma nói.
Nhìn về tương lai, Tùng Pharma cho rằng nghề dược sẽ tiếp tục thay đổi cùng với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các nền tảng số.
Theo Tùng Pharma, kết hợp chuyên môn với truyền thông sức khỏe là một trong những hướng phát triển của nghề dược trong kỷ nguyên số.
"Công nghệ có thể giúp xử lý lượng dữ liệu rất lớn trong thời gian ngắn, nhưng sự thấu hiểu người bệnh, khả năng phân tích bối cảnh lâm sàng và trách nhiệm nghề nghiệp vẫn là những yếu tố không thể thay thế", Tùng Pharma chia sẻ.
Theo anh, dược sĩ trong tương lai sẽ không chỉ là người am hiểu về thuốc mà còn cần có năng lực phân tích dữ liệu, cập nhật hướng dẫn điều trị mới và phối hợp hiệu quả với các chuyên ngành khác.
Từ góc nhìn đó, những chủ đề được đặt ra tại các hội thảo chuyên môn về dược lâm sàng không chỉ mang ý nghĩa học thuật mà còn phản ánh xu hướng phát triển của hệ thống y tế hiện đại. Khi công nghệ được kết hợp với chuyên môn và tinh thần lấy người bệnh làm trung tâm, vai trò của dược sĩ sẽ ngày càng được khẳng định trong hành trình nâng cao chất lượng điều trị và sử dụng thuốc an toàn, hợp lý, hiệu quả.
